Sleutels tot LOB succes

door Marinka Kuijpers – 2016

Ieder mens zou de mogelijkheid moeten krijgen om meer invloed te hebben op zijn/haar eigen loopbaan en leven. Dat is mijn missie.
Daarom ben ik ook met LOB-ontwikkeling begonnen: er moet minder worden uitgegaan van wat anderen vinden dat je zou moeten doen. En meer sturing moeten worden gegeven op het eigenaarschap in je leren en loopbaan.

Dit vraagt nogal een verandering van gedrag van leerlingen, studenten en professionals. En dus ook van docenten, decanen en managers die dit loopbaanleren mogelijk moeten maken! Zij hebben handvatten nodig om met de snelle veranderingen rondom LOB om te kunnen gaan. Hoe pakken we dat aan als het gaat om onderwijs? Waar kun je op letten?

Utrecht - 27-02-2015 - Loopbaangroep portretten. (Foto: Hans Roggen) LOB succes

Samenwerking en integratie zijn cruciaal

Het belangrijkst om in gedachten te houden is dat we het samen moeten doen en er dus een collectieve verantwoordelijkheid moet bestaan wanneer het gaat om het opnieuw inrichten van het onderwijs. Als je namelijk blijft doen wat je al deed, kun je ook niet verwachten dat leerlingen een andere ontwikkeling doormaken dan voorheen. En dat zou een gemiste kans zijn. Het is daarom belangrijk dat schoolleiders een duidelijke visie uitstippelen met het oog op de ontwikkeling van leerlingen, met daaraan gekoppeld de ontwikkeling van docenten. Dit betekent dat docenten op een andere manier naar leerlingen zullen gaan kijken en de begeleiding meer loopbaangericht wordt vormgeven.

Loopbaanontwikkeling en LOB zouden, ideaal gezien, onderdeel zijn van het dagelijks leren in de reguliere lessen en geen les apart. Docenten kunnen bijvoorbeeld bewust kijken naar en benoemen waar leerlingen goed in zijn, of conflicten uitvragen over welke waarden van de leerling hieraan ten grondslag liggen. Pas dan wordt er breder gekeken naar niet alleen de leerling als ‘lerende’ maar naar de leerling als een ontwikkelend mens.

Ga de dialoog aan en hou het in stand

Om de kansen die er liggen rondom de vernieuwing van LOB te benutten, is het zaak om als docent de dialoog met je collega’s en managers aan te gaan over je eigen loopbaan. Dat klinkt misschien als een raar idee, maar op die manier krijg je wel een beeld van hoe het kan en wat er kan. Bovendien ga je daarbij uit van je eigen ervaring en de effecten die dat soort gesprekken op jou hebben. Om in teamverband een gezamenlijke taal te ontwikkelen zou je professionalisering kunnen overwegen om zo input te krijgen en vervolgens een besluit te maken over welke stap er voor jullie volgt. Daarbij is het belangrijk dat je op drie vlakken insteekt:

  1. Draagvlak (het willen)
  2. Draagkracht (de professionalisering en dus het kunnen)
  3. Daadkracht (het daadwerkelijk aan de slag gaan en je kennis toepassen)

Het zal wat creativiteit vragen en er zal tijd voor gemaakt moeten worden, maar op het moment dat LOB onderdeel is van de gehele opleiding, creëer je eigenaarschap over het eigen leren. Loopbaangroep om die reden bijvoorbeeld ook de loopbaan-app ontwikkeld: LoopbaanCoach. Op deze manier kunnen leerlingen ervaringen toevoegen en vervolgstappen plannen, ook wanneer ze niet op school zijn.

Het onderwijs ontwikkelt zich in de volle breedte

Dat er nog veel te halen valt wil niet zeggen dat er niet al ontzettend veel goeds gebeurt. Het is met name in het VMBO prachtig om te zien dat er enorm veel mensen aan het professionaliseren zijn op het gebied van LOB. Er zijn veel methodes op de markt verschenen die docenten en mentoren hierbij begeleiding bieden. Een nadeel van veel van deze methodes is overigens wel het gebrek aan kennis van de loopbaancompetenties; loopbaanleren is meer dan een methode.

Naast het VMBO is gelukkig steeds meer merkbaar van LOB-ontwikkeling op het HAVO en VWO. Je wordt op de HAVO immers klaargestoomd voor een beroepsopleiding. Bovendien hebben HBO scholen minstens zoveel uitval van leerlingen, terwijl er nu nog nauwelijks aandacht wordt besteed aan het voorbereiden van deze groep. De dialoog over concrete ervaringen van de leerlingen kunnen hen helpen om een zelfbeeld te ontwikkelen in relatie tot werk. Zonder deze dialoog over concrete ervaringen wordt het maken van een keuze die bij hen past te lastig.

Tot slot…

De sleutel tot succes is dus het vroeg beginnen met de leerlingen de juiste begeleiding te geven op weg naar hun beroepskeuze en verdere loopbaanontwikkeling. Het is zaak LOB onderdeel te laten zijn van het curriculum, de begeleiding en de visie zodat er een cultuur ontstaat waarin leerlingen aangemoedigd worden om zelf na te denken en te onderzoeken waarbij zij zelf eigenaar zijn van hun loopbaan. Daarnaast is vooruitgang te boeken in de samenwerking met ouders: we moeten het met schoolleiders, decanen, mentoren, docenten én ouders doen!

Loopbaangroep

Loopbaangroep